Από τον Υμηττό στο Πόρτο Γερμενό — η διαδρομή μιας απόφασης που πάρθηκε πριν από έντεκα χρόνια και σώζει ζωές σήμερα
Υπάρχουν αποφάσεις που κρίνονται την ημέρα που λαμβάνονται και υπάρχουν αποφάσεις που κρίνονται μια δεκαετία αργότερα, μέσα στον καπνό.
Στις 17 Ιουλίου 2015 ο Υμηττός καιγόταν. Δέκα μέρες μετά, στην αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου Ελληνικού – Αργυρούπολης, μια ομάδα δημοτών, ειδικών και στελεχών του Δήμου κάθισε να απαντήσει στο ερώτημα «τι δέον γενέσθαι». Από εκείνη τη συνάντηση προέκυψε η Εθελοντική Ομάδα Δασοπροστασίας και Πυρόσβεσης του Δήμου. Θα μπορούσε να είχε μείνει ένα ψήφισμα συγκίνησης. Έγινε δομή.
Έντεκα χρόνια μετά, το πρώτο Σαββατοκύριακο του Αυγούστου 2026, οι ίδιοι άνθρωποι βρίσκονταν στη Δυτική Αττική.
Η μάχη στο μέτωπο
Ο Δήμος Ελληνικού – Αργυρούπολης συνέδραμε με υδροφόρες, πυροσβεστικό όχημα και πεζοπόρο τμήμα εθελοντών στη μεγάλη πυρκαγιά που έπληξε περιοχές του Δήμου Μεγαρέων και το Πόρτο Γερμενό του Δήμου Μάνδρας – Ειδυλλίας. Λίγες ώρες νωρίτερα, το ίδιο δυναμικό είχε επιχειρήσει στο Ποικίλο Όρος.
Σε συνθήκες που η ίδια η Πυροσβεστική περιέγραψε ως ακραίες — θυελλώδεις άνεμοι που κράτησαν για ώρες τα εναέρια μέσα καθηλωμένα, μέτωπα χιλιομέτρων, εκατοντάδες πυροσβέστες και δεκάδες οχήματα σε συνεχή αναδίπλωση — οι εθελοντές της Αργυρούπολης έσωσαν σπίτια και κτηνοτροφικές μονάδες. Ανάμεσά τους ένα πτηνοτροφείο, όπου, όπως περιέγραψε ο Δήμαρχος Γιάννης Κωνσταντάτος, «τα δάκρυα του ιδιοκτήτη ήταν το μεγάλο παράσημο ευγνωμοσύνης».
Δεν είναι λεπτομέρεια ότι οι δύο δήμοι που δέχθηκαν τη βοήθεια είναι μέλη του Ελληνικού Δικτύου Ανθεκτικών Πόλεων. Είναι το όλο νόημα.
Το όραμα πίσω από την ομάδα
Η εύκολη ανάγνωση θα ήταν «μπράβο στα παιδιά». Η σωστή ανάγνωση είναι πιο απαιτητική: τα παιδιά μπόρεσαν να κάνουν τη δουλειά τους επειδή κάποιος, επί έντεκα συνεχή χρόνια, φρόντισε να έχουν πυροφυλάκιο, ασυρμάτους, θερμικές κάμερες, οχήματα, εκπαίδευση και θεσμικό πλαίσιο.
Η ΕΟΔΠΕΑ αριθμεί σήμερα πάνω από 100 μέλη, με 63 εθελοντές σε καθημερινή περιπολία στο πρόγραμμα δασοπροστασίας του Υμηττού. Το Πυροφυλάκιο Αργυρούπολης δεν είναι σκοπιά· λειτουργεί ως κέντρο επιχειρήσεων και επικοινωνιών. Και η αποτελεσματικότητα δεν μετριέται μόνο στις φωτιές που σβήνουν, αλλά στις φωτιές που δεν έγιναν ποτέ ειδήσεις: τέσσερα περιστατικά εντοπίστηκαν έγκαιρα από τους ίδιους τους εθελοντές και ανακόπηκαν πριν εξελιχθούν.
Αυτή η υποδομή δεν αυτοσχεδιάστηκε τον Αύγουστο. Χτίστηκε τον Νοέμβριο, τον Φεβρουάριο, τον Μάρτιο — τότε που δεν καίγεται τίποτα και δεν υπάρχουν κάμερες.
Από τον Υμηττό στην Ελλάδα
Ο Γιάννης Κωνσταντάτος έκανε κάτι που σπάνια κάνει η Αυτοδιοίκηση: αντί να κρατήσει την τεχνογνωσία ως τοπικό πλεονέκτημα, την έκανε δίκτυο.
Ως Πρόεδρος του ΣΠΑΥ προώθησε το κέντρο ελέγχου διαχείρισης κρίσεων, τις δεξαμενές νερού για τα ελικόπτερα και την παράδοση 15 πυροσβεστικών οχημάτων σε δήμους και εθελοντικές ομάδες. Ως εμπνευστής του Ελληνικού Δικτύου Ανθεκτικών Πόλεων, έφερε 130 δήμους — μεταξύ τους Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πειραιά — να υπογράψουν τον Μάρτιο του 2024 την ιδρυτική διακήρυξη του πρώτου Δικτύου Πόλεων για την Πολιτική Προστασία, την Ανθεκτικότητα και την Αειφορία. Σήμερα προεδρεύει του Δικτύου, μεταφέροντας το μοντέλο του Υμηττού σε αστικές, νησιωτικές, ορεινές και ακριτικές περιοχές της χώρας.
Το σκεπτικό είναι απλό και σκληρό: η πρόληψη δεν κερδίζει εκλογές, αλλά είναι το μόνο πράγμα που δουλεύει. Και η αλληλεγγύη μεταξύ δήμων παύει να είναι ρητορική όταν οι υδροφόρες της Αργυρούπολης φτάνουν στα Μέγαρα.
Τι σημαίνει «παρών»
Οι εθελοντές του Δήμου δεν κάνουν διακοπές τον Αύγουστο. Δεν αρθρογραφούν. Δεν σχολιάζουν. Φοράνε τη στολή, ανεβαίνουν στο όχημα και πάνε εκεί που τους ζητηθεί — στον Υμηττό, στο Ποικίλο Όρος, στο Πόρτο Γερμενό.
Είναι μια μορφή πολιτειότητας που δεν χωράει σε δελτίο τύπου: άνθρωποι που υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον χωρίς μισθό, χωρίς τίτλο και χωρίς πρόσκληση σε καμία δεξίωση.
Η ευγνωμοσύνη είναι το ελάχιστο. Το ζητούμενο είναι η συνέχεια: η χρηματοδότηση να μην κοπεί, ο εξοπλισμός να ανανεώνεται, η εκπαίδευση να εντατικοποιείται, οι νέοι εθελοντές να έρχονται. Έντεκα χρόνια τώρα, ο Δήμος Ελληνικού – Αργυρούπολης έχει αποδείξει ότι το εννοεί.
